Słowniczek ślusarski

Odległość od czoła zamka do osi wkładki lub trzpienia kwadratowego. To nie to samo co otwór na klucz.

Mechanizm z prętami, który po obróceniu klamki zamyka skrzydło u góry i u dołu. Spotyka się go często w oknach i drzwiach dwuskrzydłowych; to coś innego niż osobna zasuwa.

Pozioma belka, która po naciśnięciu otwiera drzwi od wewnątrz, przeznaczona do wyjść ewakuacyjnych. O jej zastosowaniu w danym budynku decydują obowiązujące przepisy.

Potoczna nazwa wkładki zamka, czyli części, do której wkłada się klucz. Zob. wkładka.

Element zamocowany w ościeżnicy, do którego przy zamykaniu drzwi wchodzą zatrzask, rygiel lub bolce ryglujące zamka.

Zamknięcie obsługiwane od wewnątrz przyciskiem lub gałką, które blokuje drzwi, jak w łazienkach. Nie służy do wchodzenia z zewnątrz.

Pełny element ryglujący, zwykle walcowy, który wysuwa się z czoła zamka i wchodzi w blachę zaczepową. W odróżnieniu od zatrzasku nie ma sprężyny ani skosu.

Termin, którym w niektórych regionach i katalogach określa się zapadki zamka, a w szerszym znaczeniu także zamki z zapadkami. Zob. zapadki.

Metalowa listwa zamka widoczna na krawędzi skrzydła, przez którą wysuwają się zatrzask i rygiel i która służy do przykręcenia zamka do skrzydła.

Handlowe określenie drzwi, zwykle drewnianych, wzmocnionych blachą. Ich budowa bywa bardzo różna i warto ją sprawdzić w każdym przypadku.

Drzwi z wewnętrzną konstrukcją stalową, zaprojektowane tak, aby zapewniać większą odporność. Ich rzeczywiste parametry zależą od modelu i jego dokumentacji.

Blacha zaczepowa z mechanizmem, który zwalnia zatrzask po podaniu prądu, na przykład po naciśnięciu przycisku domofonu. To nie jest wkładka ani zamek silnikowy.

Okrągły uchwyt do otwierania drzwi. Tak nazywa się też wewnętrzny element obsługi wkładki z gałką.

Część klucza, którą trzyma się palcami. Zwykle ma wygrawerowaną markę lub numer i to na niej czasem pojawiają się pęknięcia od codziennego używania.

Inna nazwa zatrzasku, nawiązująca do jego skośnej powierzchni, która przy zamykaniu drzwi ślizga się po blasze zaczepowej.

Karta lub dokument dołączany do niektórych wkładek o wysokim poziomie bezpieczeństwa, który właściciel okazuje, aby zamówić kopie kluczy lub pasujące wkładki. Jej numeru nie należy publikować ani wysyłać na zdjęciu.

Strona, w którą otwierają się drzwi, prawa lub lewa, zależnie od strony zawiasów. Bierze się ją pod uwagę przy zamkach, zatrzaskach i okuciach, które nie działają tak samo w obu kierunkach.

Uchwyt w formie dźwigni, który po naciśnięciu uruchamia zatrzask i pozwala otworzyć drzwi.

W systemie klucza generalnego klucz, który otwiera kilka wkładek mających także własne, indywidualne klucze.

Płaski klucz z okrągłymi nawierceniami na bocznych powierzchniach zamiast ząbków na krawędzi. Stosuje się go we wkładkach zaprojektowanych do tego typu klucza.

Klucz, który można włożyć do wkładki w więcej niż jednym położeniu, na przykład dowolną stroną.

Klucz z ząbkami lub nacięciami na krawędzi, najczęściej spotykany rodzaj. Sam kształt klucza nie świadczy o poziomie bezpieczeństwa.

Przenośne, samodzielne zamknięcie z pałąkiem, który zaczepia się o inny element. Nie montuje się jej w drzwiach tak jak zamka.

System określający, kto, którymi drzwiami i kiedy może wejść, za pomocą kluczy, kart lub elektronicznych identyfikatorów. Systemy elektroniczne nie należą do naszych usług.

Klucz wykonany na podstawie innego. Jeśli skopiowano go mało dokładnie, może ciężko się obracać, nawet gdy wkładka jest sprawna, a w niektórych systemach kopie zamawia się wyłącznie z kartą kodową.

Boczna część skrzydła widoczna po otwarciu drzwi. Widać na niej czoło zamka, a w wielu przypadkach także wkładkę.

Nadmierna przestrzeń lub swoboda ruchu między dwiema częściami, które powinny do siebie przylegać, na przykład między skrzydłem a ościeżnicą albo wkładką a jej otworem. Widać je, gdy zamknięte drzwi ruszają się po pchnięciu albo gdy jakaś część chwieje się przy dotknięciu.

Metalowy korpus, w którym mieści się i jest chroniony wewnętrzny mechanizm zamka.

Cecha wkładki zaprojektowanej tak, aby opierała się otwarciu metodą udarową zwaną bumpingiem. Stopień odporności zależy od modelu i powinien być podany w jego dokumentacji.

Odporność wkładki na manipulowanie jej mechanizmem narzędziami innymi niż klucz. Żadna wkładka nie jest niezawodna; poziom ochrony podaje dokumentacja modelu.

Zabezpieczenie wkładki lub zamka hartowanymi elementami, które utrudniają ich przewiercenie.

Odporność wkładki na wyrwanie z zamka. Zależy od konstrukcji wkładki oraz od tego, czy chronią ją szyld i same drzwi.

Zespół elementów, które utrudniają oddzielenie skrzydła od ościeżnicy przez podważenie. Zależy od całych drzwi, a nie od jednej części.

Konstrukcja wkładki, dzięki której zamek pozostaje zablokowany, nawet jeśli jej zewnętrzna część zostanie siłą złamana. To coś innego niż ochrona przed przewierceniem.

Urządzenie, na przykład łańcuch lub ramię przegubowe, które pozwala uchylić drzwi tylko na kilka centymetrów. Montuje się je po wewnętrznej stronie, między skrzydłem a ościeżnicą.

Każdy element wyposażenia drzwi, na przykład zawiasy, klamki, pochwyty czy zamki. Nie każde okucie zamyka drzwi.

Drzwi, których skrzydło obniżyło się względem ościeżnicy z powodu zużycia zawiasów lub własnego ciężaru. Można to poznać po tym, że ocierają u góry lub u dołu, a zatrzask lub rygle nie trafiają już w blachę zaczepową.

Nieruchoma rama otaczająca skrzydło, na której osadzone są zawiasy i blacha zaczepowa.

Usługa pozwalająca wejść do środka, gdy drzwi nie da się otworzyć kluczem. Wykonuje się ją po sprawdzeniu prawa dostępu osoby, która jej potrzebuje.

Otwór, przez który wkłada się klucz do zamka, albo ozdobna część, która go otacza.

Część klucza, która wchodzi do zamka i ma nacięcia lub ząbki. W kluczach do zamków zapadkowych jest to płaska część ze stopniami, która przesuwa zapadki.

Dodatkowa płytka montowana po przeciwnej stronie drzwi lub na ościeżnicy, aby zamocować lub wzmocnić jakąś część, na przykład szyld lub zasuwę. Jej kształt zależy od produktu.

Stały uchwyt do ciągnięcia lub pchania drzwi. W odróżnieniu od klamki nie uruchamia zatrzasku.

Funkcja niektórych wkładek, która pozwala otworzyć drzwi kluczem z jednej strony, nawet gdy z drugiej strony tkwi inny klucz. Zależy od modelu wkładki.

Kształt przekroju klucza, który musi pasować do kanału wkładki. Klucze podobne na pierwszy rzut oka mogą mieć różne profile i nie wchodzić do tej samej wkładki.

Pełny obrót klucza, który wysuwa rygle zamka. Drzwi tylko zatrzaśnięte nie są zamknięte na klucz; po przekręceniu klucza oprócz zatrzasku pracują także rygle.

Wręg w ościeżnicy, o który opiera się skrzydło po zamknięciu. Widać go po otwarciu drzwi, wzdłuż ościeżnicy; jeśli skrzydło o niego uderza albo nie dochodzi do końca, drzwi mogą ocierać lub źle się zamykać.

Miejsce, w którym mechanizm łączy skrzydło z ościeżnicą za pomocą rygla, bolca ryglującego lub haka.

Blacha zaczepowa, w której można lekko przesunąć element przyjmujący zatrzask lub rygle, aby wyregulować ich wejście. Jest przykręcona do ościeżnicy naprzeciwko zamka.

Obrotowa część wkładki, do której wkłada się klucz. Obraca się w korpusie tylko wtedy, gdy klucz jest właściwy.

Ozdobny element, zwykle okrągły, który zakrywa otwór w skrzydle wokół klamki, gałki lub wkładki. Występuje po obu stronach drzwi i nie chroni wkładki tak jak szyld antywłamaniowy.

Element ryglujący, który wysuwa się z zamka po przekręceniu klucza lub uruchomieniu blokady WC i w odróżnieniu od zatrzasku nie ma sprężyny.

Punkt ryglowania w kształcie haka, który zaczepia się w blasze zaczepowej i utrudnia oddzielenie skrzydła od ościeżnicy. Stosuje się go w niektórych zamkach wielopunktowych i zamkach do drzwi przesuwnych.

Urządzenie, które po otwarciu drzwi w kontrolowany sposób przywraca je do pozycji zamkniętej. Nie blokuje drzwi: robi to zamek.

Pojemnik zabezpieczający do przechowywania pieniędzy, dokumentów lub cennych przedmiotów. Nie są to drzwi do mieszkania, a jego otwieranie nie należy do naszych usług.

Ruchoma część drzwi, która się otwiera i zamyka, w odróżnieniu od nieruchomej ościeżnicy.

Sprężyna, która po naciśnięciu klamki przywraca ją do położenia wyjściowego. Może znajdować się w szyldzie, w rozecie lub w samym zamku; gdy się zmęczy, klamka pozostaje opuszczona.

Takie zestawienie grupy wkładek, aby każdy klucz otwierał tylko drzwi, do których ma uprawnienia, a klucz wyższego poziomu otwierał kilka z nich naraz. Stosuje się go często we wspólnotach mieszkaniowych, firmach i hotelach.

Zewnętrzna część, która otacza i osłania wkładkę, aby utrudnić atak na nią. Musi być dopasowana do wymiaru wkładki i grubości drzwi.

Podłużna płytka przykręcona do skrzydła, na której osadzona jest klamka, czasem z otworem na wkładkę. Widać ją po obu stronach drzwi, na wysokości zamka.

Długa śruba, która przechodzi przez zamek i utrzymuje wkładkę na miejscu. Widać ją na czole zamka, przy otwartych drzwiach, na wysokości wkładki; służy jako punkt odniesienia przy mierzeniu każdej strony wkładki.

Śruba, która przechodzi przez skrzydło na wylot i łączy część zewnętrzną z wewnętrzną, jak w wielu szyldach i płytkach. Od zewnątrz jest niewidoczna, a widać ją od wewnętrznej strony drzwi.

Pręt o przekroju kwadratowym, który przechodzi przez zamek, łączy klamki lub gałki i przenosi ich obrót na zatrzask.

Metalowy pręt, który przesuwa się i blokuje drzwi, wchodząc w gniazdo w ościeżnicy. To ruchoma część zasuwy lub nawierzchniowego rygla.

Pasek z gumy lub innego elastycznego materiału, który uszczelnia szczelinę między skrzydłem a ościeżnicą. Zwykle jest wciśnięty lub przyklejony w przyldze; jeśli jest za gruby albo się odkleja, może trzeba będzie dopychać drzwi, żeby zatrzask wskoczył.

Judasz zamontowany w skrzydle, który pozwala zobaczyć, co dzieje się na zewnątrz, bez otwierania drzwi. Nie jest częścią systemu zamykania.

Część, która rozpoznaje właściwy klucz i przenosi jego obrót na mechanizm zamka. Potocznie nazywa się ją także bębenkiem.

Wkładka, do której klucz wkłada się z obu stron drzwi. Nie należy jej mylić z podwójnym sprzęgłem, które jest funkcją dodatkową.

Wkładka złożona z części, które producent pozwala łączyć lub dopasowywać, na przykład pod względem długości. Możliwości zależą od producenta i modelu.

Wkładka o znormalizowanym kształcie przekroju, bardzo rozpowszechniona w drzwiach mieszkań. Jej wymiary mierzy się od środkowej śruby mocującej do każdego z końców i trzeba je sprawdzić przed wymianą.

Wkładka z kluczem z jednej strony i gałką lub motylkiem z drugiej, która pozwala otwierać i zamykać drzwi od wewnątrz bez klucza.

Wycięcie w skrzydle drzwi, w którym osadza się zamek wpuszczany. Jego wymiary muszą odpowiadać wymiarom zamka.

Kilka wkładek przygotowanych tak, aby otwierał je ten sam klucz. Różni się od systemu klucza generalnego tym, że wszystkie klucze otwierają to samo.

Część wkładki, która wystaje poza zewnętrzną powierzchnię drzwi lub szyldu. Im bardziej wystaje, tym bardziej jest narażona; dlatego mierzy się ją przed wyborem wkładki lub szyldu.

Element, który obraca się razem z rotorem wkładki i uruchamia mechanizm zamka. Jego kształt i położenie zależą od systemu.

Element zamocowany w ościeżnicy, w który wchodzi trzpień zasuwy. Jeśli się przesunie albo poluzują się jego śruby, trzpień przestaje wchodzić prosto i zasuwę trudno zamknąć.

Mechanizm, który utrzymuje drzwi zamknięte i jest uruchamiany kluczem, wkładką lub klamką. Wkładka i szyld to części odrębne od zamka.

Zamek, którego mechanizm może być uruchamiany elektrycznie, a w wielu modelach także ręcznie. Każdy model wymaga własnego zasilania i sprawdzenia kompatybilności.

Zamek, który łączy skrzydło z ościeżnicą w jednym punkcie, nawet jeśli w tym punkcie jest jeden lub kilka bolców ryglujących.

Zamek przykręcony do wewnętrznej strony drzwi, z widoczną obudową. Różni się od zamka wpuszczanego, który znajduje się wewnątrz skrzydła.

Wydłużony, wąski zamek przeznaczony do drzwi, których profil zostawia mało miejsca, jak wiele drzwi aluminiowych. Jest osadzony wewnątrz profilu, a jego czoło widać na krawędzi skrzydła.

Zamek, który łączy skrzydło z ościeżnicą w kilku punktach wzdłuż krawędzi, a czasem także u góry i u dołu. Większa liczba punktów sama w sobie nie gwarantuje większego bezpieczeństwa.

Zamek osadzony wewnątrz skrzydła drzwi, z którego widać tylko czoło na krawędzi skrzydła oraz elementy obsługi.

Płytki wewnątrz niektórych zamków, które ustawiają się w linii tylko pod piórem właściwego klucza i pozwalają przesunąć rygiel. Zamki, które ich używają, nazywa się zamkami zapadkowymi.

We wkładce zastawkowej każdy z elementów, które klucz ustawia na właściwej wysokości, aby umożliwić obrót. W innych mechanizmach tak nazywa się też bolec ryglujący.

We wkładkach zastawkowych element umieszczony nad każdą zastawką, który dociskany sprężyną uniemożliwia obrót rotora, jeśli nie włożono właściwego klucza.

Dodatkowe zamknięcie, zwykle nawierzchniowe, które wzmacnia zamek główny. Obsługuje się je kluczem od zewnątrz lub gałką od wewnątrz.

Skośny element ze sprężyną, który przy zamykaniu drzwi sam wskakuje w blachę zaczepową i cofa się po naciśnięciu klamki lub obróceniu gałki. Potocznie nazywa się go też języczkiem.

Okucie łączące skrzydło z ościeżnicą i umożliwiające jego obrót. Luźny zawias powoduje opadanie drzwi i może uniemożliwić ich prawidłowe zamykanie.

Okucie obrotowe z dwóch części nasadzanych na czop, które można rozdzielić, podnosząc skrzydło. Jest to rodzaj zawiasu.